بسم نو ر
همین چن صباح بپیش به یک جمله برخورد کردم . دقیق نمیدانم از چه کسی بود شاید از شومن معروف آمریکایی مستر ترامپ باشد، قریب به این مضمون که “یادمان باشد همیشه مردم به نرمی رام می شوند” . حقا عجب مرد ماهری ست برای خودش. روزانه سبب مرگ انسان های بسیاری در سراسر جهان است منتها از این دست حرف حرف ها نیز می زند.
جمله فوق، جمله ی دقیقی ست اما سوال اصلی اینجاست که آیا واقعا دونالد ترامپ از این دست حرف ها می زند یا نه؟ نمی دانم انقدر آدم دو رویی هست که از این حرف ها بزند یا نه منتها این را مطمئنم که این جمله از امیر مومنان امام علی علیه اسلام است .
در سواد رسانه ای این بحث که گوینده چه کسی ست بسیار با اهمیت است . چرا که روی برداشت شنونده و ضمیر ناخود آگاهش تاثیر بسزایی دارد. مث همین جمله ی بالا. یا مثلا فکر کنید بی بی سی یک خبر تحت این عنوان از بقایی معاون آقای احمدی نژاد کار کند: این مرد بزرگ ، ذره ذره آب می شود اما حاضر نیست بر ظلم آشکار دستگاه قضایی صحه بگذارد. خب اگر این حرف را بی بی سی بزند یک برداشت می شود و اگر هم سایت آقای احمدی نژاد به نقل از ایشان کار کند نوع دیگری اما نکته مهم این است که ذهن مان آنقدر فعال باشد که هر منبعی را در وهله اول قبول نکند. می دانید، گاهی اوقات کار خیلی ساده است اما در اکثر مواقع آنقدر تکنیک های رسانه ای قوی هستند که تنها با تعویض منبع، اصل قضیه را عوض می کنند. مثلا در همین شبکه های اجتماعی بار ها دیدم شعری از پروین اعتصامی را به کوروش کبیر نسبت دادند، خب به همین چین مطلبی اگر نگاه انتقادی داشته باشیم که کار خاصی نکرده ایم اما اگر به جمله ابتدای متن یعنی همان رام شدن مردم با نرمی، نگاه انتقادی مان را حفظ کردیم آنوقت است که دیگر می توانیم گلیم خودمان را از رسانه بیرون بکشیم .
حقا در بحث سواد رسانه ای مهم ترین مسئله داشتن نگاه انتقادی ست یعنی اینکه نسبت به محتوای رسانه منفعل نباشیم و از خودمان بپرسیم این محتوا را چه کسی تولید کرده است. آیا این “چه کسی” که رسانه معرفی می کند واقعی ست. معتبر است یا نه. اصن همین ” چه کسی” که عرض کردم خدمت شما مبنای علم حدیث در علوم دینی ست . زمانی که تنها رسانه ی اسلام افراد و عالمان دینی بودند و افراد مبنای موثری در اعتبار سنجی احادیث، جدای از اینکه کدام معصوم در چه زمانی و در کدام موقعیت مطلبی را بیان کرده باشد اینکه “چه کسی” دارد این حدیث را نقل می کند نیز خودش نکته ایست و قاعده ای دارد.
خلاصه همیشه چه در شبکه های اجتماعی و چه تلویزیون یا حتی مطبوعات از خودتان بپرسید که : چه کسی این مطلب را بیان کرده است . آنوقت است که می توانید تحلیل تان را قوی تر کنید.
تامام
:: پی نوشت ::
مث قبل صرفا جهت یادآوری عرض می کنم، اینجا پیرامون رسانه که حرف می زنیم قرار نیست خیلی حرف ها خفن و قلمبه سلمبه باشد. جنس حرف ها همین قدر ساده و بی ریاست. سواد اندک همایونی ما را نیز بزرگی خودتان نادیده بگیرد . در ضمن نمی دانم چرا این متن ها را می خوانید و به اینجا سر می زنید منتها امیدوارم برایتان مفید باشد و وقتتان به بطالت نگذرد .
